قلعة هاشمي :

اين قلعه در سال 1303 قمري توسط مير غلام هاشمي در روستاي فرح آباد دره شهر بنا شده است . بناي قلعه به سبك دوره ساساني و به شكل چهار ايواني و با مصالحي از سنگ و ملات گچ با كاربردي نظامي – مسكوني ساخته شده است . بناي مذكــور داراي نقشـــه اي تقريبـــاً مربع شكل و به ابعاد 14/13 * 5*92 بوده و داراي 35 اتاق تو در تو مي باشد . سه اتاقك نگهباني در دو رأس ضلع جنوبي و بالاي سر در ورودي ضلع شمالي قرار دارد . نماي بيروني قلعه از گچ و خاك اندود كاري شده و هيچگونه فضاي خالي در ديواره هاي بيروني آن ديده  نمي شود . قلعه داراي سه راه ارتباطي بوده و در وسط حيات آن يك حوض تقريباً مربع شكل وجود دارد و آب آن از طريق كانالي از رودخانه سيكان تأمين مي شود . آب پس از گذر از ديوار ضلع جنوبي قلعه وارد حوض شده و از ضلع شمالي به خارج قلعه مي رود .

v       قلعه اسماعيل خان :

قلعه اسماعيل خان در شمال شهر ايلام بر روي قله كوهي به همين نام قرار دارد . طول ديوار صدمتر و از سنگ وگچ ساخته شده است . در نزديكي قلعه چشمه آبي به نام « انبار آب » قرار دارد . اين قلعه را متعلق به اسماعيل خان پدر اسدخان( معاصر فتح عليشاه) پدر حيدر قلي خان ، پدر حسين قلي خان ابوقداره مي دانند . قلعه داراي برجهاي نگهباني متعدد با پوشش چوب هاي جنگلي است . مصالح بكار رفته در آن ملاط ، گچ و قلوه سنگ است .

v       قلعة پوراشرف :

در شش كيلومتري ضلع جنوب شرقي دره شهر در روستاي شيخ مكان قرار دارد و در سال 1330 ساخته شده است . قلعه سه طبقه با زير زمين و پنج برج ديدني دارد . نماي بيروني قلعه با مــلاتي از گچ و خاك و نماي داخلي اطاق ها گچ اندود شده است . بيشترين مصالح به كار رفته در اسكلت بنا قلوه سنگ و در مواردي از آجر جهت تزيين سردر و ورودي استفاده شده است . آب از طريق كانالي از رودخانه منشعب و پس از گذر از ميان روستا از زير ديوار ضلع جنوبي به حوض داخل قلعه وارد و از سمت ديگر بنا خارج مي گردد . آب جهت استحمام از طريق كانالي ديگر و به صــورت مجــزا از سمت جنوبي وارد آب انبار مي شود . قلعه داراي سياه چال خرپشته . برج هاي نگهباني ، انبار غلات ، آشپزخانه و … است .

v       پشت قلعه چوار :

 اين قلعه  بر فراز تپه اي به ارتفاع 300 متر در مسير جاده چوار به چكر بولي ساخته شده و ساختمان اصلي آن بر فراز قلعه با استفاده از سنگ وگچ بنا گشته است . وسط آن حفره بزرگي ديده مي شود كه احتمالاً به عنوان طبقات زير زمين از آن استفاده مي شده است . پنج ديوار دفاعي از رأس تپه به سمت پائين و نيز سه ديوار عرضي در پيرامون تپه قرار دارد . در قسمت هايي از اين ديوارها ، جايگاههاي ديده باني از قلعه اصلي تعبيه شده است . در حد فاصل پنج ديوار عمودي درقسمت پائين قلعه اصلي ، آثاري از محل سكونت وجود دارد

v       قلعة هزار در :

در شرق شهر دره شهر به چشم مي خورد و قدمتش به دوران ساساني مي رسد . نماي اصلي اين آثار طاقهاي هلالي شكل است با توجه به ساختار  معماري آثار احتمالاً قلعه  محل نظامي بوده است . نقشه اصلي بنا مستطيل شكل و راهروهايي طولاني در چهارجهت آن قرار گرفته و نيز به وسيله درگاههايي چند به اتاق هاي داخل مرتبط مي شود . اين بنا داراي زير زمين ، طبقه همكف ؤ طبقه بالايي ( با توجه به پي) بوده است . تأمين نور بنا از طريق دريچه هايي به قطر تقريبي يك متر در سقف و دالان و اتاق ها صورت گرفته است و معمولاً كار تهويه را نيز انجام مي داده است  . مصالح بنا شامل سنگ هاي تراشيده و قلوه سنگ است و از گچ پخته براي ساخت آن استفاده كرده اند .

v       قلعه زينل :

قلعه زينل در 5 كيلومتري شمال غربي دره شهر و در جنوب روستاي چم كلان بر روي تپه باستاني قرار دارد . اين قلعه بر پلاني مربع شكل با چهار برج استوار  و در ساخت آن از مصالح ساختماني موجود در منطقه استفاده شده است . برج ها مدور و ورودي اصلي آن در ضلع شمالي بنا واقع شده است . طول ضلع آن در شمال 80/40 متر ، ضلع شرقي 50/42 ، ضلع غربي آن 20/42 متر و ضلع جنوبي آن 41 متر . اين قلعه قدمتي در حدود سيصد سال دارد و توسط شخصي به نام زينل يا زينال ساخته شده است .

v       قلعه كلم

از شمال زمين هاي كشاورزي ، روستاي كلم و از جنوب زمين كشاورزي از شرق زمين كشاورزي و از غرب آتشكده كلم

مساحت محدوده باستاني حدود 15*5/22 و دو طبقه مي باشد و دو بناي ديگر به ابعاد (5*6) و (5/3*5)فاصله تا مركز بخش حدود 25 كيلومتر و نزديكترين جاده قابل دسترسي جادة ايلام – بدره . مواد فرهنـــگي : سفـــال و آثار معمــاري و آن را به دورة تاريخي نسبت مي دهند .